Open brief: Samenlevingsdienst: de tijd is aangebroken

Mensen worden niet als burgers geboren, maar zo gemaakt

Baruch Spinoza (1632 – 1677)

100.000 jongeren per jaar in Duitsland, 140.000 in Frankrijk, 40.000 in Italië... Samenlevingsdienstprogramma's winnen aan kracht in Europa.

Daar is niets verwonderlijk aan: deze projecten, die jongeren uit alle lagen van de bevolking de mogelijkheid bieden om zich vrijwillig voor 6 tot 12 maanden op voltijdse basis te engageren voor projecten van collectief nut in zorg, cultuur, milieu enz. (met burgerschapsvormingen, uitkeringen, een statuut en sociale rechten), boeken opmerkelijke resultaten op het vlak van emancipatie van de jeugd en de versterking van het samenleven.

De ingrediënten die aan de basis liggen van dit succes zijn ervaringsgericht leren, een sociaal-culturele mix, maatschappelijk engagement en samenzijn. Door jongeren in staat te stellen om samen het beste van zichzelf te geven, is de Samenlevingsdienst een krachtig hulpmiddel om volwassen te worden, waardoor ze zich als proactieve en verantwoordelijke burgers kunnen laten gelden. Het is ook een kans voor hen om zogenaamde human skills te ontwikkelen, zoals leiderschap, communiceren en teamwerk, waar zoveel vraag naar is op de arbeidsmarkt.

De Samenlevingsdienst staat open voor iedereen, zonder onderscheid. Ze stelt jongeren die hun secundaire studies hebben beëindigd in staat om hun toekomstplannen te verduidelijken, studenten om een eerste praktijkervaring op te doen en vroegtijdige schoolverlaters om de controle over hun leven te herwinnen. Voor kwetsbare, ontheemde jongeren of nieuwkomers is het een krachtige hefboom voor integratie, die nieuwe horizonten opent buiten het gezin of de buurt. Voor elkeen is het een kans om elkaar te ontmoeten en relaties op te bouwen.

Op maatschappelijk vlak speelt de Samenlevingsdienst in op verschillende hedendaagse vraagstukken zoals de bewustwording van democratische waarden en van de beginselen van de rechtsstaat alsnog het belang van solidariteit. Uit verschillende evaluaties van deze programma's blijkt dat zij bijdragen tot de ontwikkeling van ondernemingszin, het herstellen van het vertrouwen in de instellingen, het bevorderen van de toegang tot de fundamentele rechten en gelijke kansen, het bestrijden van discriminatie en radicalisme... Over het algemeen versterken ze de sociale cohesie en, indirect, de burgerzin.

Helaas is België in Europa wat achtergesteld op het vlak van de Samenlevingsdienst. Sinds 10 jaar georganiseerd door het Platform voor de Samenlevingsdienst / Plateforme pour le Service Citoyen, heeft het zich de laatste jaren sterk ontwikkeld, maar met minder dan 500 jongeren per jaar bereikt het nog steeds maar een klein deel van zijn jeugd in vergelijking met onze buurlanden. Dit ondanks het feit dat het zijn relevantie tijdens de coronaviruscrisis opnieuw heeft aangetoond en dat de Nederlandse Maatschappelijke Diensttijd, direct geïnspireerd door het Belgische model en gecoacht door het Platform, na twee jaar nu al 2500 jongeren heeft bereikt dankzij massale steun van de Nederlandse overheid - een steun en erkenning die we graag ook in ons eigen land zouden zien!

België is echter niet gedoemd tot stilstand. Met de vorming van een nieuwe federale regering ontstaat een ongeziene kans voor een paradigmashift. De zeven partijen rond de tafel, die op zoveel punten van elkaar verschillen, hebben zich immers allemaal uitgesproken voor de oprichting van een vrijwillige Samenlevingsdienst in België. Het gaat er dus om de Samenlevingsdienst niet langer te zien als een last (wat het niet is: verschillende studies tonen aan dat voor elke geïnvesteerde euro er 2 terugvloeien naar de maatschappij), maar integendeel als een bijzonder inspirerend en verenigend maatschappelijk project voor het hele land.

Wij, het Platform voor de Samenlevingsdienst, de leden van zijn Steuncomité, rectoren, professoren, ondernemers, leden van het maatschappelijk middenveld, geëngageerde burgers, vragen de politieke vertegenwoordigers van dit land om de oprichting van de Samenlevingsdienst op te nemen in het nieuwe regeerakkoord, om een wettelijk kader te creëren en om een aanzienlijk budget toe te wijzen voor de grootschalige ontplooiing ervan in België.

Dit is een cruciale kwestie. Het gaat erom het talent van elke jongere te erkennen, jongeren te ondersteunen en een manier van samenleven te installeren die geworteld is in een modern, actief en solidair burgerschap.

Het Platform voor Samenlevingsdienst 


Handtekeningen:

Caroline

Pauwels

Rector VUB

Vincent

Blondel

Rector van de UCLouvain

Rik

Van de Walle

Rector Universiteit Gent

Pierre

Wolper

Rector van de Universiteit van Luik

Herman

Van Goethem

Rector Universiteit Antwerpen

Pierre

Jadoul

Rector van de Universiteit Saint-Louis Brussel

Luc

De Schepper

Rector Universiteit Hasselt

Philippe

Dubois

Rector van de Universiteit van Bergen

Paul

De Grauwe

Professor economie aan de London School of Economics

Jan-Emmanuel

De Neve

Professor economie aan Oxford University en directeur van het Wellbeing Research Centre

Etienne

de Callataÿ

Econoom, ex-chief economist bij Bank Degroof Petercam, Voorzitter van Orcadia Asset Management

Bernard

Snoy

Economist, voormalig bestuurder van de Wereldbank en hoogleraar aan het Instituut voor Europese Studies van de UCL

Jacques

Defourny

Professor economie, directeur van het Centre d'Economie Sociale HEC Luik

Peter

de Caluwe

Directeur van De Munt

Michaël

De Cock

Artistiek leider van KVS

Fabrice

Murgia

Algemeen en artistiek directeur van het Théâtre National Wallonie Bruxelles

Paul

Dujardin

CEO van Bozar

Milo

Rau

Artistiek directeur NTGent

Koen

Broucke

Beeldend kunstenaar, historicus en performer

Anouk

De Clercq

Audiovisuele kunstenares, tentoongesteld in Tate Modern, Centre Pompidou en Museo Reina Sofia

Benoît

van Innis

Beeldend kunstenaar en cartoonist

David

Méndez Yépez 

Songwriter, econoom en voormalig voorzitter van de Algemene Studentenraad van Louvain (AGL) en van de Federatie van Franstalige Studenten (FEF)

Wim

Opbrouck

Acteur, zanger en TV presentator

Bea

Cantillon

Professor Sociologie UAntwerpen en Voorzitster van 11.11.11

Arnaud 

Zacharie

Secretaris-generaal van het Nationaal Centrum voor Ontwikkelingssamenwerking 11.11.11

Hilde

Kieboom

Voorzitter Sant'Egidio België

Roel

Gerits

Voorzitter CANO-Vlaanderen (jeugdhulp)

Luc

Deneffe

Directeur van De Wissel vzw

Bernard

De Vos

Kinderrechtencommissaris van de Franse gemeenschap en lid van het Steuncomité

Luc

Descamps

Voorzitter van Réseau Solidarcité

Abdelkarim

Bellafikh

Ingenieur en sociale ondernemer, stichter van Free Hands vzw

Ronald

Vrydag

Directeur Brussels Ouderenplatform

Nadine

Gouzée

Expert duurzame ontwikkeling voor de VN

Fatima

Zibouh

Hoofd van de afdeling antidiscriminatie bij Actiris Inclusive / Doctoraalstudent politieke en sociale wetenschappen

Olivier

Hauglustaine

Directeur SOS Faim, La Voix est Libre, La Tchatche

Philippe

Hensmans

Directeur Amnesty International Franstalig België

Piet

Colruyt

Impact investor, CEO van Impact Capital en Stichter Impact House

Benoît

Derenne

Directeur Stichting voor de Toekomstige Generaties

France

de Kinder

Directrice van de Fondation Bernheim

François

Ost

Voorzitter van de Stichting voor Toekomstige Generaties, Ere-Vicevoorzitter van de Universiteit van Saint-Louis

Roland 

Vaxelaire 

Oprichter en voorzitter van Responsibility Management en IFF Europe

Magali

Van Coppenolle

Economist, voorzitster van de Vrijdaggroep, een denktank van jongeren met verschillende achtergronden

Anuna

De Wever

Co-organisator Youth For Climate

Adélaïde

Charlier

Co-organisator Youth For Climate

Dirk

De Wachter

Psychiater en hoogleraar KULeuven en auteur van "De kunst van het ongelukkig zijn"

Philippe

van Meerbeeck

Adolescentenpsychiater en psychoanalyticus

Filip

Coussée

Doctor in de psychologie en pedagogische wetenschappen, Directeur jeugdcentrum De Luwte

Bruno

Humbeeck

Doctor in de psychopedagogie, onderzoeker aan de Universiteit van Bergen, directeur van de CREAS

Jean-Pierre

Lebrun

Psychiater en psychoanalyticus, professor UCLouvain

Paul

Verhaeghe

Professor Psychologie UGent

Beno

Schraepen

Docent Orthopedagogie Hogeschool Artesis Plantijn Antwerpen

Didier

Reynaert

Doctor in pedagogische wetenschappen  aan de Universiteit Gent en Docent Sociaal werk aan de Hogent

Eric

Domb

CEO van Pari Daiza, voormalig voorzitter van de Waalse Ondernemingsbond

Kobe

Verdonck

CEO van SD Worx Group

Alain

Deneef

Bedrijfsleider

Francis

Blake

CEO van Derbigum

Marcel

Miller

Voorzitter van de Raad van Bestuur van de Academie voor Onderzoek en Hoger Onderwijs, voormalig CEO van Cherokee Europe en Alstom Benelux.

Geneviève

Le Clercq

Gedelegeerd bestuurder Kewlox

Karen

Boers

CEO van BeCode

Jean-Charles

Velge

Medestichter Qover Insurtech

Augustin

van Rijckervorsel

Stichter en CEO van Circle Strategy

Hilde

Weckx

General Manager Expanscience Belgium

Luc et Jean-Pierre

Dardenne

Cineasten

Jaco

Van Dormael

Cineast en regisseur

Stijn

Coninx

Cineast ("Daens", "Licht", "Sœur Sourire"…)

Pie

Tshibanda

Psycholoog, acteur en schrijver

Eric

De Staercke

Toneelschrijver, acteur en regisseur

Vincent

Engel

Schrijver, toneelschrijver en scenarioschrijver, politiek columnist (Le Soir en RTBF) en hoogleraar literatuur en ideeëngeschiedenis (UCL en Ihecs).

Bart

Van Loo

Schrijver

Anne

Provoost

Schrijfster van romans, kinder- en jeugdliteratuur en essayiste

Thomas 

d’Ansembourg 

Internationaal spreker en schrijver, co-auteur van "Vrede kun je leren" met David Van Reybrouck

Mohamed

El Bachiri

Schrijver, auteur van « Een jihad van liefde »

Pierre

Galand

Voorzitter van het Centre d'Action Laïque en andere verenigingen

Jean-Pierre

Delville

Bisschop van Luik

Khalid

Benhaddou

Hoofdimam El-Fath-moskee in Gent, Voorzitter Platform Vlaamse imams en moslimdeskundigen

Gabriel

Ringlet

Priester, schrijver en emeritus vice-rector UCLouvain

Charles

Delhez

Jezuïet, socioloog en hoogleraar godsdienstwetenschappen aan de Universiteit van Namen

Etienne

Masquelier

Hoofd ziekenhuis St Luc en CHU Godinne

Frank

Deboosere

Weerman

Philippe

Van Parijs

Filosoof en economist, oprichter van de Hoover leerstoel voor economische en sociale ethiek aan de UCL

Patrick

Loobuyck

Hoogleraar morele filiosofie UAntwerpen en UGent, auteur van "Samenleven met gezond verstand"

Michaël

Vlerick

Filosoof Universiteit Tilburg, auteur van "De tweede vervreemding"

Céline

Tignol

Dokter in de Filosofie, projectmedewerker bij het Centrum voor Hulpmiddelen en Ondersteuning bij de Preventie van Extremisme en Gewelddadig Radicalisme (CREA)

Maarten

Boudry

Filosoof UGent, auteur van "Waarom de wereld niet naar de knoppen gaat"

Pierre-Etienne

Vandamme

Doctor in de Politieke Filosofie, onderzoeker aan de ULB

Josef

Schovanec

Filosoof en schrijver, activist voor de waardigheid van autisten...

Magaly

Rodriguez Garcia

Professor hedendaagse geschiedenis aan de KU Leuven, gespecialiseerd in de geschiedenis van prostitutie en subalterne groepen

Nadia

Sels

Gastprofessor Klassieke Mythologie aan de UGent, docent Kunstgeschiedenis aan PXL-MAD School of Arts en geaffilieerd onderzoeker aan de UHasselt

Jean Paul

Van Bendegem

Filosoof en mathematicus, emeritus hoogleraar VUB

Marc

Coudron

Voorzitter van de Koninklijke Belgische Hockeybond

Philippe

Housiaux

Bestuurslid van het Internationaal Comité voor Fair Play en de Europese Fair Play Movement

Zehra

Sayin

CEO Special Olympics Belgium

Sanae

Jah

Multi-wereldkampioen Engels boksen en Tai-boksen

Arnaud 

van Schevensteen

Athleet en ondernemer

Mark

Elchardus

Professor Sociologie VUB, auteur van "Voorbij het narratief van de neergang"

Abraham

Franssen

Hoogleraar Sociologie aan de Universiteit Saint-Louis - Brussel

Alain

Eraly

Hoogleraar Sociologie aan de ULB en de Solvay Brussels School

Altay

Manço

Dokter in de psychologie, wetenschappelijk directeur van het Instituut voor Onderzoek, Opleiding en Actie inzake Migratie (IRFAM)

Zemni

Sami

Professor Politicologie Ugent

Jonathan

Holslag

Hoogleraar internationale betrekkingen aan de VUB en auteur van 'De kracht van het paradijs'

Dave

Sinardet

Professor politicologie (VUB)

Hendrik

Vos

Professor politicologie (UGent)

Ricardo

Petrella

Politiek wetenschapper en econoom, oprichter van de Groep van Lissabon en het Internationaal Comité voor een Wereld Watercontract.

François

Gerardin

Politiek wetenschapper en filosoof, co-directeur van Febisp, de Brusselse federatie van verenigingen

Marc

Verdusssen

Hoogleraar constitutioneel recht aan de UCLouvain  

Ivan

Verougstraete

Ere-president van het Hof van Cassatie

Vincent

Macq

Openbaar aanklager van de Koning van Namen en voorzitter van de Beroepsvereniging van de Magistratuur

Olivier

De Schutter

Hoogleraar internationaal recht aan de UCLouvain, speciaal VN-rapporteur voor extreme armoede en mensenrechten.

Karen

Celis

Professor Politicologie VUB

Eric

Corijn

Hoogleraar VUB, stichter Cosmopolis

Nicolas

Standaert

Professor KULeuven, Voorzitter KUL Service-Learning project